Pinakes | Πίνακες

Textes et manuscrits grecs

Numéro diktyon : 66989

Type de cote : Actuelle

Titre : Tetraeuangelium cum catenis

Auteurs de la notice :

  • Rédigé par : LORRAIN Agnès
  • Vérifié par : KIM Serguey
  • Vérifié par : CASTELLI Emanuele

Equipe référente :

ParaTexBib

Copistes, possesseurs & autres :

Nom Siècle Dates Remarque Nature de la relation Folios Commentaire RGK III
Nikolaus von Kues 15 1401-1464 possesseur Garde perdue A acheté le codex à Constantinople en 1438 lorsqu'il fut envoyé par Eugène IV auprès de l'Empereur d'Orient. cf. Devreesse, p. 44-45.
Εὐστάθιος Πρώξιμος τῆς σχολῆς Παρθένου 11 ex. Cette école de la Mère de Dieu est identifiée à celle qui dépend de l'église du même nom dans le quartier de Calchopratia à Constantinople (cf. I Vangeli dei popoli, 2000, p. 242). copiste 001-355 souscription
  • 195
Μονὴ τοῦ θαυματουργοῦ καὶ θείου Εὐστρατίου possesseur f. 9r
Γεώργιος ὁ ὑψηλός 11-12 possesseur f. 1r A donné le codex à un certain Bessarion.
Μιχαὴλ ὁ Μοσχολέων 14-15 possesseur f.1r
Βησαρίων 11-12 possesseur f. 1r A reçu le codex d'un certain Georges.

Identifiants :

Répertoire Numéro Url Remarque
Aland minuscules 129
Vatican numérisation Vat. gr. 358

Bibliographie :

Répertoire Titre Commentaires Pages
B. Atsalos, « Termes byzantins relatifs à la décoration des manuscrits grecs », I manoscritti greci tra riflessione e dibattito : Atti del 5 Colloquio internazionale di paleografia greca, Cremona, 4-10 ottobre 1998, Papyrologica Florentina 31, Firenze, Gonnelli, 2000, p. 445-511 469 (n. 124)
G. Cardinali, Inventari di manoscritti greci della Biblioteca Vaticana sotto il pontificato di Giulio II (1503-1513), Studi e testi 491, Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, 2015
F. D'Aiuto (éd), G. Morello (éd), A. Piazzoni (éd), I Vangeli dei Popoli. La Parola e l'immagine del Cristo nelle culture e nella storia, s.l., Edizioni Rinovamento nello Spirito Santo, 2000 Notice de Francesco d'Aiuto. Première mention du manuscrit à la BAV: inventaire de 1533 (cf. D'Aiuto et al., 2000, p. 244). p. 242-244
R. Nelson, J. Bona, , , « Relative size and comparative value in Byzantine illuminated manuscripts : some quantitative perspectives », dans D. Harlfinger (éd)G. Prato (éd), Paleografia e codicologia greca (Atti del II Colloquio internazionale Berlino-Wolfenbüttel, 17-20 ottobre 1983), Alessandria, 1991, p. 339-353 352
D. Surace, « Copisti greci in tre codici sconosciuti della Biblioteca Nazionale Centrale di Roma (S. A. Valle 100, 102-103) », Νέα Ῥώμη, 8, 2011, p. 219-304 287
H. Von Soden, Die Schriften des Neuen Testaments in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte. 1. Teil. Untersuchungen. 1. Abteilung. Die Textzeugen, Berlin, Verlag von Arthur Glaue, 1902 Manuscrit A200
R(III)0063 K. Aland, M. Welte, B. Koster, K. Junack, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments, Arbeiten zur neutestamentlichen Textforschung 1, Berlin-New York, 1994 54
R(III)0089 J. Reuss, Matthäus-, Markus- und Johannes-Katenen nach den Handschriftlichen Quellen untersucht, Münster, 1941
R(III)0831 R. Devreesse, Bibliothecae Apostolicae Vaticanae… Codices Vaticani graeci. Codices 330-603, Vaticano, 1937 43-45

Contenu :

Numéro Titre Folios Siècle Date Support Principal Remarque Copistes, Possesseurs & Autres Révision
1.G Custodiae I ? - Reproduction VMR incomplète: aucune image disponible pour le recto de la garde initiale, ni pour les f. 18v-19r, 173v-175r, 274v-275r, 355v. - Pas de garde finale selon Devreesse. Copistes :
Possesseurs :
Autres :

Témoins (1)

Folios Auteur Oeuvre Identifiant Recension
ou partie
BHG Date Lit. Siècle Date Commentaire Contenu Rev. Biblio.
Iv Annotationes Annotatio maior 16 - C'est un renvoi au titre de la chaîne qui se trouve au f. 117r. Cf. témoin infra. - Datation et transcription: cf. Devreesse, p. 45. - Sous cette annotation: πίναξ de la main d'Allacci.
Textus
Victor eps (episcopus) (correctum inferius: presbyter) Antioch. ut habes initio Marci.
Annotationes uel textus latini
Numéro Titre Folios Siècle Date Support Principal Remarque Copistes, Possesseurs & Autres Révision
2.A Tetraeuangelium cum catenis, tabulis liturgicis, canonibus, capitulis, prologis, imag., epigr., specialibus 001-151a, 152-192a, 193-355 11 ex. Parchemin - D'après l'annotation au f. 355v, le scribe, après avoir copié les évangiles, a ajouté d'autres éléments – selon d'Aiuto, les tables liturgiques. Vu la constitution des cahiers, les canons d'Eusèbe pourraient avoir été ajoutés aussi à ce moment-là, ou bien encore plus tardivement. Il est difficile de savoir si ces deux (ou trois) étapes de la fabrication doivent être considérées comme différentes phases d'un même projet, ou s'il s'agit de différentes unités de production. - Mise en page: voir remarque "matérialité". - Quelques rares annotations liturgiques ont été ajoutées tardivement. Cf. Devreesse, 1937, p. 44. - Lieu: cf. f. 355v cf. D'Aiuto (in D'Aiuto et al., 2000), p. 242. Copistes :
Possesseurs :
Autres :
Répertoire Numéro Url Remarque
GA 129

Témoins (45)

Folios Auteur Oeuvre Identifiant Recension
ou partie
BHG Date Lit. Siècle Date Commentaire Contenu Rev. Biblio.
001 marg. dextr.-1 Annotationes Annotatio anagraphica possessoris 14-15 1/2 - Nom de Michael. - Annotation illisible sur la reproduction. - Transcription Devreesse, p. 44. - Datation: D'Aiuto (in D'Aiuto et al., 2000), p. 244.
Textus
παρελαβα απο του δευτερ… Μιχαηλ ο Μοσχολεων.
001 marg. sup. Annotationes Annotatio anagraphica possessoris 11-12 - Nom de George et de Bessarion. - Annotation grattée, illisible sur la reproduction. - Transcription, cf. Devreesse, p. 44.
Textus
το παρον βιβλιον εδοθ (εδοθη) μοι παρα του παγ (?) … (ας) … δ… κυρ. Γεωργ(Γεωργιου) του υψηλου του μετονομασθεντος Γερ(…). ο ταπεινος ησαριων (Βησαριων).
001-9 Liturgica Tabulae liturgicae 11 ex. - Synaxaire (f. 1r-6r), fragments de ménologe (f. 6r-8v), pro variis solemnitatibus (f. 8v-9r). Cf. description plus détaillée de Devreesse. - Selon D'Aiuto (in D'Aiuto et al., 2000), p. 242, c'est cette tab. lit. qui est désignée par le copiste (f. 355r) comme un ajout postérieur de sa part. Cf. aussi remarque de l'UniProd.
009 marg. inf. Annotationes Annotatio anagraphica possessoris 11 ex.-12 - Annotation grattée, illisible sur la reproduction. - Transcription Devreesse. - Selon Devreesse: "inscriptio satis antiqua postea erasa". - Nom de possesseur. - Datation de l'écriture: D'Aiuto (in D'Aiuto et al., 2000), p. 244.
Textus
Η βιβλος αυτη της θ (θειας?) (μονης) του θαυματουργου και θειου Ευστρατ (Ευστρατιου).
009v-14 Eusebius Caesariensis Canones Euangeliorum
  • CPG 3465.2
11 ex. - F. 14v vide. - Sur la relation à l'UniProd d'origine, voir remarque de l'UniProd.
015-16 Eusebius Caesariensis Epistula ad Carpianum
  • CPG 3465.1
11 ex. - Le titre et l'adresse sont séparés visuellement. - L'explanatio n'est pas séparée visuellement du desinit.
Titulus initialis
υποθεσις κανονων της των ευαγγελιστων συμφωνιας.| Ευσεβιος Καρπιανω αγαπητω αδελφω εν κυριω χαιρειν.
Incipit
Αμμωνιος
Desinit
ευρησεις· ερρωσο εν κυριω·
Additio
κανονες δε προσηγορευθησαν, δια το ευθες αυτων… ενεχθεισων φωνων τοις ευαγγελισταις.
016v-17v Capitula librorum biblicorum In Matth.: capitula 11 ex.
Desinit
ξηʹ Περι της αιτησεως του σωματος του κυριου.
018 Prologi Librorum Biblicorum In Matth.: argumentum a Niceta Seides usum 11 ex. - F. 18v-19r non reproduits dans VMR. Non mentionnés par Devreesse.
Titulus initialis
υποθεσις του κατα Ματθαιον ευαγγελιου.
Incipit
Κατα Ματθαιον ευαγγελιον επιγεγραπται, επειδη αυτος ο Ματθαιος ο μαθητης του κυριου σuνεγραψατο
Desinit
εως της συντελειας του αιωνος. αμην.
018v Imagines Imago picta 11 ex. - Portrait de Matth. - Contenu de l'image non visible sur la reproduction.
(Vis. contenu) portrait
(Vis. position) partie de page
018v marg. sin. Versus et epigrammata Incipit "τον εκ τελωνου" (von Soden 24)
  • DBBE typ/164
11 ex.
Incipit
τον εκ τελωνων, θαυμασον θεηγορον ευαγγελιστην.
Desinit
προς ευσεβειαν ανθρωπων γενος.
020 Prologi Librorum Biblicorum In Matth.: argumenta miscellanea 11 ex. Prologue présenté comme premier extrait de chaîne, composé de deux parties sans séparation visuelle. Voir témoins infra.
020 Prologi Librorum Biblicorum In Euang.: definitio nominis euangelii secundum Ioh. Chysostomum (von Soden [80] p. 301) 11 ex. Pars 1.
Textus
Ευαγγελιον η παρουσα καλειται βιβλος οτι κολασεως αναιρεσιν, και αμαρτηματων λυσιν, και δικαιοσυνην, και αγιασμον, και απολυτρωσιν, και υιοθεσιαν, και κληρονομιαν ουρανων βασιλειας, πασιν ευαγγελιζεται.
020 Prologi Librorum Biblicorum In Euang.: definitiones nominis euangelii (von Soden [77, 78, 79] p. 301) 11 ex. - Pars 2. - Typus a) et b).
Textus
τινες δε ουτως ωρισαντο, ευαγγελιον εστι, λογος περιεχων απαγγελιαν πραγματων, ευφραινοντων τον ακουοντα, η λογος περιεχων αγαθου παρουσιαν.
020--109v Petrus Laodicenus (pseudo) Catena in Matthaeum (CPG C 111)
  • CPG C111
11 ex. Excerpta Origenis (f. 45v-76v).
020--109v Testamentum nouum Euangelium sec. Matthaeum 11 ex.
Titulus initialis
Titulus finalis
110 Scholia exegetica biblica De resurrectione: excerptum ex Eusebio de concordantia euangeliorum 11 ex.
Titulus initialis
Ευσεβιου του Παμφιλου
Incipit
Πως παρα μεν τω Ματθαιω, οψε σαββατων φαινεται εγηγερμενος ο σωτηρ
Desinit
εγενετο η Μαγδαληνη, διο και περι τοις πασιν εμνημονευθη.
110-110v Isidorus Pelusiota Epistulae
  • CPG 5557
11 ex. Epistula II, 212 (PG 78, 652-653). Cf. von Soden, p. 363 [161]
Titulus initialis
Ισιδωρου του Πηλουσιωτου περι της τριημερας αναστασεως του κυριου
Incipit
Λιαν θαυμαζω και εκπληττομενος την αγνοιαν των ζητουντων
Desinit
μη ηληθευκεναι διισχυριζομενος.
110v Isidorus Pelusiota Epistulae
  • CPG 5557
11 ex. Epistulae I, 114 (PG 78, 257-260). Cf. von Soden, p. 560.
Titulus initialis
Ισιδωρου του Πηλουσιωτου περι των τριων ημερονυκτιων της ταφης του κυριου.
Incipit
Των περι της ταφης του κυριου ημερονυκτιων, αυτη εστι η διαιρεσις και διασαφησεις (διασαφησις), γεγραπται
Desinit
υπεσχετο, παρα παντων εικοτως προσκυνηθησεται.
110v-111v Scholia exegetica biblica De resurrectione: excerptum aliud ex Eusebio de concordantia euangeliorum 11 ex.
Titulus initialis
Ευσεβιου του Παμφιλου.
Incipit
Πως παρα μεν τῳ Ματθαιῳ η Μαγδαληνη Μαρια
Desinit
τῳ Λουκα οι δυο οι εισω του μνηματος.
111v Seuerus Antiochenus In Christi Resurrectionem (hom. cathedralis 77)
  • CPG 7035
11 ex. - Isidorus Pelusiota cod. - Extrait (cf. Devreesse): cf. Kugener XVI, 5, p. 796-10, 789, 9).
Titulus initialis
Ισιδωρου του Πηλουσιωτου
Incipit
ου γαρ ειπον των ευαγγελιων οι ιεροι συγγραφεις, οψε σαββατων
Desinit
και ουκ αλλην της (?) πεπιστευκαμεν.
111v Hippolytus Thebanus Syntagma chronologicum
  • BHG 0779h-0779hd, 1046i
0766f 11 ex. De Iacobo fratre Domini - F. 112r-v vide.
Titulus initialis
Κυριλλου
Incipit
Ιακωβος ο γενομενος πρωτος επισκοπος Ιεροσολυμων, αδελφος μεν κατα σαρκα
Desinit
αυτου των εκ της πρωτης γυναικος αδελφος ενομιζετο.
113-114 Capitula librorum biblicorum In Marc.: capitula 11 ex. F. 114v vide.
Desinit
μηʹ Περι της αιτησεως του σωματος του κυριου.
115-115v Prologi Librorum Biblicorum In Marc.: argumentum a Niceta Seides usum 11 ex. F. 116r vide.
Titulus initialis
υποθεσις του κατα Μαρκον ευαγγελιου.
Incipit
Κατα Μαρκον το ευαγγελιον επιγεγραπται, επειδη αυτος Μαρκος ο μαθητης Πετρου
Desinit
ινα και απαγγειλωσι τοις μαθηταις.
116v Imagines Imago picta 11 ex. Portrait de Marc.
(Vis. contenu) portrait
(Vis. position) partie de page
116v marg. sin. Nicetas Dauid Paphlago Incipit "υιον Πετρου" (von Soden 25 bzw. 21)
  • DBBE typ/175
11 ex. Typus a) (cf. ePTB).
Incipit
υιον Πετρου τον μαρκον η θεια χαρις τιθησιν αλλην
Desinit
λαμπρως διδασκων και σοφως αναγραφων.
117 Prologi Librorum Biblicorum In Marc.: argumentum ad catenam
  • BHG 1038e
11 ex. - Placé comme premier extrait de la chaîne. - Pas de séparation avec le témoin suivant.
Incipit
Πολλων εις το κατα Ματθαιον, και εις το κατα Ιωαννην τον υιον της
Desinit
εντευξιν ταις εκκλησιαις.
117 Prologi Librorum Biblicorum In Marc.: argumentum von Soden p. 575-576 11 ex.
Incipit
απο δε της Ρωμης
Desinit
τον ευσεβη της εις Χριστον πιστεως λογον κατηχησας εφωτισεν.
117--170v Victor Antiochenus Commentarii uel catenae in Marcum
  • CPG 6533
11 ex.
Titulus initialis
Βικτορος πρεσβυτερου Αντιοχειας ερμηνεια εις το κατα Μαρκον.
117--170v Testamentum nouum Euangelium sec. Marcum 11 ex.
Titulus initialis
Titulus finalis
171-172v Capitula librorum biblicorum In Luc.: capitula 11 ex.
Desinit
πγʹ Περι Κλεοπα.
173 Prologi Librorum Biblicorum In Luc.: argumentum a Niceta Seides usum 11 ex. - F. 173v-175r non reproduits dans VMR. - F. 174r-v vide selon Devreesse, 1937, p. 44.
Titulus initialis
υποθεσις του κατα Λουκαν ευαγγελιου
Incipit
Κατα Λουκαν το ευαγγελιον επιγεγραπται, επειδη Λουκας ο μαθητης Πετρου, και ο χειροτονηθεις συνεκδημος Παυλου.
Desinit
βλεποντων των μαθητων.
173v Imagines Imago picta 11 ex. Portrait de Luc.
(Vis. contenu) portrait
(Vis. position) partie de page
173v marg. sin. Nicetas Dauid Paphlago Incipit "ζωης τον αρτον" (von Soden 26), in Lucam euangelistam
  • BHG 0993t.I
  • DBBE typ/731
11 ex.
Incipit
ζωης τον αρτον Χριστον ηξιωμενος
Desinit
ρητωρ πυριπνους πανσοφος θεηγορος.
176--272 Petrus Laodicenus (pseudo) Catena in Lucam (CPG C 132)
  • CPG C132
11 ex.
Incipit
Επειδη υπερογκον ην το επιχειρημα
176--272 Testamentum nouum Euangelium sec. Lucam 11 ex. F. 272v vide.
Titulus initialis
Titulus finalis
273 Capitula librorum biblicorum In Ioh.: capitula 11 ex.
Desinit
ιηʹ Περι της αιτησεως του κυριακου σωματος.
273v-274 Prologi Librorum Biblicorum In Ioh.: argumentum a Niceta Seides usum 11 ex. Typus inc. a) et des. a) (cf. ePTB).
Titulus initialis
υποθεσις του κατα Ιωαννην ευαγγελιου.
Incipit
Κατα Ιωαννην το ευαγγελιον επιγεγραπται
Desinit
το ευαγγελιον, το δε ετερον, εν ω και πεπονθεν.
274v Imagines Imago picta 11 ex. Portrait de Jean.
(Vis. contenu) portrait
(Vis. position) partie de page
275v marg. sin.-275v Versus et epigrammata Incipit "ο παρθενος τι" (von Soden 27)
  • DBBE typ/110
11 ex.
Incipit
ο παρθενος τι τον τεκοντα τον καταλιπων
Desinit
δογματων, πρωτος, μεγιστος, ακρος, αρχη, και τελος.
276 Prologi Librorum Biblicorum In Ioh.: argumentum Von Soden p. 306 [103]
  • BHG 0919f-0919fb
11 ex. - Placé comme premier extrait de chaîne. - F. 274v-275r non reproduits dans VMR. Non mentionnés par Devreesse.
Incipit
Ουτος ο ευαγελιστης, πατριδος μεν ην, ητοι κωμης ευτελους απο Βηθσαιδα
Desinit
συναιδιον ειναι λεγων τω, γεγεννηκοτι.
276--354v Petrus Laodicenus (pseudo) Catena in Iohannem (CPG C 141.1)
  • CPG C141.1
11 ex.
276--354v Testamentum nouum Euangelium sec. Iohannem 11 ex.
Titulus initialis
Titulus finalis
355 Pericopae singulae Pericopa de Adultera 11 ex. - Ioh. 8,3-11. - Avec un titre initial. - cf. infra scholie marginale
Titulus initialis
το περι της μοιχαλιδος κεφαλαιον· εν πολλοις αντιγραφοις κειμενον, γεγραφαμεν.
355 Scholia exegetica biblica Varia marginalia exegetica in libros biblicos 11 ex. - Scholie sur la péricope de la femme adultère, située dans la place réservée à la chaîne. - Cf. von Soden p. 551.
Incipit
η οντως δεξια και δυναμις
Desinit
εις την γην.
355 Versus et epigrammata Incipiunt "ὁ προστυχὼν πᾶς" et "εργων παρεργον" (epigrammata anagraphica copistae)
  • DBBE typ/536
11 ex. - Nom et fonction du copiste, durée de la copie. - Dodécasyllabes. - F. 355v non reproduit dans VMR. Non mentionné par Devreesse. - Chaque épigramme est en deux colonnes (lecture transversale).
Textus
ο προστυχων πας τηδε τῃ βιβλῳ φιλος,| Ευσταθιου μεμνησο του γεγραφοτος | ευαγγελιστων τεσσαρων σοφων, βιβλον | λογους αναπτυσσουσαν εν σαφει φρασει | τεσσαρσι μησι καν κατειχετο πλεον.
Textus
εργων παρεργον το προκειμενον σκοπει. οπερ ποθω γεγραφεν εν μικρῳ χρονῳ, | Ευσταθιος πρωξιμος σχολης παρθενου.